شرکت خدمات حقوقی و مشوره دهی دادگستر!
- 119 -
کتاب سوم
عقود معينه
باب اول
تمليک
فصل اول
عقد بيع
قسمت اول
ارکان بيع
بقیه در ادامه مطلب
- 119 -
کتاب سوم
عقود معينه
باب اول
تمليک
فصل اول
عقد بيع
قسمت اول
ارکان بيع
بقیه در ادامه مطلب
شرکت خدمات حقوقی ومشوره دهی دربخش های مختلف حقوقی وبه علاوه دارای بخش دارالترجمه رسمی نیزمیباشد
|
حال سوال اینست که پیامبر اعظم (ص)
چگونه قضاوت می کرد ؟ ادله اثبات دعوا و ویژگی های قضایی سیره نبوی چیست ؟ برای
یافتن پاسخ این سوالات سیره آن حضرت مورد بررسی قرار می گیرد
نمونه
هایی از قضاوت پیامبر اعظم (ص)
موارد قضاوت های آن حضرت در کتب
تاریخ وسیره محدود است، ولی با اینکه محدود است ، این موارد محدود به ضمیمه
گفتارها وارشادات، یک سیستم کامل وجامعی را پی ریزی نموده است که مبنا ومنش قضای
اسلامی شده است. دراینجا چند مورد از قضاوت های آ ن حضرت درمسایل حقوقی وجزائی
وخانواده ذکر می شود.
الف
- قضاوت درباره مسایل حقوقی
ازام سلمه روایت شده که سرو صدای دو
نفر( مدعی ومدعی علیه) درب منزل شنیده شد وحضرت پیامبر(ص) از منزل خارج شد(بعد
از اطلاع ازموضوع دعوا) وبه آنها فرمود : من مانند شما انسان هستم وشما جهت رفع
خصومت به من مراجعه می کنید وبعضی از شما به خوبی می تواند مطلب و مقصود خود را
بیان سازد ومن براساس آنچه از شما می شنوم قضاوت می نمایم .پس اگر برقضیه ای حکم
کردم که برخلاف واقع باشد، آن قطعه ای از آتش است برای کسی که به نفعش حکم شده
ومی داند که ذی حق نیست، نباید آن چیزی را بگیرد.
وقتی طرفین این سخنان را از حضرت
شنیدند به گریه افتادند، هر یکی به دیگری گفت : که حق من مال توباشد. حضرت
فرمود: حال که چنین است آن را بین خود تقسیم نمائید وآنها مال را تقسیم کرده واز
یکدیگر حلالیت طلبیدند.صحیح مسلم ، سنن ابی داود وصحیح بخاری.
مورد دیگر: عدی بن عدی از پدرش نقل
می کند که امرؤ القیس با مردی از حضرموت باهم، سر زمینی، اختلاف داشتند ، جهت حل
اختلاف خدمت حضرت پیامبر آمدند . حضرت از امرؤالقیس پرسید ایا شاهد داری ! جواب
داد نه، حضرت فرمود پس طرف تو باید قسم بخورد.گفت: بنابراین زمینم از دست می رود
. حضرت فرمود: اگر زمین تو به واسطه قسم او از دستت برود ، طرف تو از کسانی
خواهد بود که خداوند در روز قیامت به او نظر ننموده واو را تزکیه نخواهد کرد
وبراو عذاب درد ناک می باشد . وقتی کلام حضرت به اینجا رسید مرد حضرموتی، فریادی
کشید و زمین را به صاحبش برگرداند.
ب-
قضاوت درحقوق خانواده
مورد دیگر از قضاوت آن حضرت درباره
حضانت است. زنی که شوهرش اورا طلاق داده بود وشوهر می خواست پسر زن را از او
بگیرد. زن مطلقه خدمت حضرت رسید عرض کرد: یا رسول الله ! شکم من جایگاه پرورش
این بچه وپستانهایم محل نوشیدنی او وآغوشم بستر گرم اوست وپدرش مرا طلاق داده
،الان می خواهد اورا ازمن بگیرد ؟ حضرت فرمود: تا شوهر اختیار نکرده ای تو
سزاوارتر به نگهداری طفل وحضانت اوهستی!
ج-
قضاوت درمسایل جزائی :
درامور جزائی حضرت احکام زیادی را
صادر نموده ومجرمین را به مجازات رسانده است.به عنوان نمونه یکی از موارد قضاوت
آن حضرت درامور جزائی مورد زیر است:
زنی به نام فاطمه مخزومیه، که از
قبیله بنی مخزوم بود مرتکب سرقت شد ، وجریان به سمع مبارک پیامبر(ص) اکرم رسانده
شد وبرای حضرت ثابت گردید که حکم آن، قطع دست راست وی می باشد. سران قبیله بنی
مخزوم دیدند که اجرای حکم، بزرگترین سرشکستگی و سرافکندگی برای قبیله آنهاست.
درفکر چاره افتادند وبا هم مشورت کردند ، وچنین به نتیجه رسیدند که اسامة بن
زید، ندیم پیامبر(ص) اکرم ونزدیک ترین شخص می باشد ، او را دیدند تا در محضر
پیامبر(ص) شفیع گردد، اسامه به محضر آن حضرت آمد و اظهار شفاعت نمود، پیامبر(ص)
خشمگین شده و با تندی به او فرمود: ای اسامه! تو می خواهی یکی از حدود الهی
تعطیل شود، و برای تعطیل شدن قانون خدا، می خواهی شفاعت کنی؟! آنگاه حضرت در مسجد
رفت و برای مسلمانان خطابه ای خواند از جمله فرمود: مردمی که پیش از شما زندگی
می کردند از این رو به هلاکت رسیدند و شیرازه ملّیت آنان از هم گسیخت و پاره شد
که هرگاه اگر در میان شان افراد صاحب نفوذودارای منزلت اجتماعی مرتکب خلاف می
شد، قانون درمورد او اجرا نمی شد، ولی ااگر افراد ضعیف جامعه مرتکب عمل خلاف می
شد فوراً قانون در مورد آنها اجرا می شد، سوگند به خدا اگر دخترم فاطمه(رضُ)
دزدی کند، دستش را قطع خواهم کرد»
آداب
قضاوت
آداب قضاوت ورسیدگی براساس ارشادات
پیامبر اعظم عبارت است از :
الف
- رعایت مساوات وعدالت بین متخاصمین :
براساس رهنمودهای پیامبراسلام قاضی
بایست درجلسه دعوا مساوات را مراعات نماید :
2- از ام سلمه روایت شده است که حضرت پیامبر فرمود: کسی که
متصدی امر قضا می شود باید دربرخورد با طرفین دعوا عدالت را رعایت نماید،درنگاه
کردن، اشاره کردن ومحل نشاندن، مساوات را مراعات کند. نباید صدای خود را روی یکی
از طرفین بلند کند بدون اینکه طرف دیگر را مورد خطاب قرار دهد.
ب
– صدور حکم بعد ازاستماع ادله طرفین .
قال
"ص" {انمااقضی له بحسب مااسمع } وایضا قال لعلی "رض" {لاتقض
لاحدالخصمین حتی تسمع من الاخر }
ج-
سلامت مزاج قاضی
یکی از آداب قضا که درکلمات پیامبر
اکرم بیان شده اینست که قاضی درجلسه رسیدگی باید ، درحالت مناسب قرارداشته باشد
درحالت غضب وگرسنگی نباشد
1- «لایقضین القاضی بین اثنین وهو غضبان» . یکی دیگر از
مواردآداب قضاوت اینست که قاضی درهنگام قضاوت غبضناک نباشد؛ زیرا درموقع غضب
انسان کنترل خود را ازدست می دهد ممکن است دقت لازم را جهت بررسی نداشته باشد.
2- قال: «لایقضین القاضی الا وهو شعبان ریان». مورد دیگرازآداب
قضا که قاضی باید به آن توجه نماید اینست که قاضی درهنگام قضاوت سیر باشد وبا
شکم گرسنه قضاوت نکند .
ویژگیهای
قضا در سیره پیامبر
1- مبتنی براعتقاد و ناشی ازباور و ایمان به خدا بود، قاضی
مسلمان بر مسند قضاوت در همه حال خدا را ناظر و شاهد بر اعمال خود دانسته و هر
سخن و عمل خود را مستحق ثواب و عقاب می دانست و بر این اساس تمام تلاشش این بود
که حقیقت روشن و عدالت به بهترین نحو اجرا شود.
2- ملتزم به اخلاق: همانگونه که حکومت اسلامی برپایه معنویت و
اخلاق استوار بود، قضای اسلامی نیز مبتنی بر اخلاق اسلامی بود.
3- مساوات در قضای اسلامی : که همه انسانها یکسان مورد حمایت
قرار می گرفتند، بزرگ و کوچک، فقیر و غنی ، زن ومرد ، مسلمان و یهودی همه به یک
دید نگاه می شدند.
4- ساده و بدون تشریفات:قضای اسلامی ساده وبی تشریفات بود،
مقررات امروزی که در بیشترموارد مانع دست یابی صاحب حق به حقش می شود درسیره آن
حضرت وجود نداشت.
3- سرعت درقضاوت: زمان قضاوت و داوری در تمام مراحل تحقیق و
رسیدگی و اجرای احکام کوتاه و در عین حال با دقت و احتیاط همراه بود.
4- رایگان بودن قضاء: درسیره حضرت رسول اکرم(ص) قضاوت واجرای آن
رایگان بوده و هیچ یک از طرفین دعوا هزینه ای پرداخت نمی کردند.
بالاخره این که قضای اسلام درپرتو
ایمان، عدالت، اخلاق و معنویت رشد ونموکرد و درسایه همین مفاهیم درجامعه تبلور
یافته به یک سیستم قضایی نمونه،عدالت محور، قاطع و استوار که روح آن دقت و حزم و
احتیاط بود، تبدیل شد. قضات مسلمانان می توانند با تأسی به این الگوی کامل برای
برقراری عدالت واحقاق حق ودفع باطل واجرای احکام و حدود الهی با قدرت وصلابت گام
بردارند واز چیزی نهراسند. مسلماً اقتدا به سیره آن بزرگوار موفقیت وکامیابی
دردنیا وسعادت پاداش اخروی را درپی خواهد داشت.
|
|